Bulla Ad providam
| Bulla Ad providam de bonis Templariorum [41] | Bulla Ad providam o dobrach templariuszy [41] (Vienne, 2 V 1312) |
| [2, 1] Ad perpetuam rei memoriam. Ad providam Christi vicarii praesidentis in specula apostolicae dignitatis circumspectionem pertinet, vices pensare temporum, emergentium negotiorum causas discutere ac personarum attendere qualitates, ut ad singula debitum dirigens necessariae considerationis intuitum et opportunae manum operationis apponens, de agro Domini sic vitiorum tribulos eruat ut virtutes amplificet, sic praevaricantium spinas tollat ut evellendo plus plantet quam destruat[42], et in loca vacua per eradicationem nocentium tribulorum devota Deo plantaria transferendo, potiorem praebeat de provisa et utili eorumdem locorum unione et translatione laetitiam quam vera iustitia, quae compassionem habet doloris, intulerit detrimentum personarum locorum huiusmodi per ruinam[43]; sic enim sufferendo quod officit et subrogando quod proficit, virtutum profectus amplificat et sublata de medio meliori sub rogatione restaurat. [2, 2a] Dudum siquidem ordinem domus Militiae Templi Ierosolimitani propter magistrum et fratres ceterasque personas dicti ordinis in quibuslibet mundi partibus consistentes variis et diversis non tam nefandis quam infandis, proh dolor, errorum et scelerum obscenitatibus, pravitatibus, maculis et labe respersos, quae propter tristem et spurcidam eorum memoriam praesentibus subticemus eiusque ordinis statum, habitum atque nomen non sine cordis amaritudine et dolore, sacro approbante concilio, non per modum diffinitivae sententiae, cum eam super hoc secundum inquisitiones et processus super hiis habitos non possemus ferre de iure, sed per viam provisionis seu ordinationis apostolicae, irrefragabili et perpetuo valitura substulimus sanctione, ipsum prohibitioni perpetuae supponentes districtius inhibendo, ne quis dictum ordinem de cetero intrare vel eius habitum suscipere vel portare aut pro Templario gerere se praesumeret. Quod si quis contrafaceret, excommunicationis incurreret sententiam ipso facto.[44] [2, 2b] Universa etiam bona ordinis praelibati apostolicae sedis ordinationi et dispositioni auctoritate apostolica duximus reservanda, inhibentes districtius ne quis, cuiuscumque conditionis vel status existeret, se de personis vel bonis huiusmodi aliquatenus intromitteret vel circa ea in praeiudicium ordinis seu dispositionis apostolicae per sedem eamdem, ut praemittitur faciendae, aliquid faceret, innovaret vel etiam attentaret, decernentes ex tunc irritum et inane, si secus a quoquam scienter vel ignoranter contingeret attentari;[45] [2, 3] ac postmodum ne dicta bona quae dudum ad subsidium Terrae sanctae et impugnationem inimicorum fidei christianae a Christi cultoribus data, legata, concessa et acquisita fuerunt[46], debita gubernatione carentia tamquam vacantia deperirent vel converterentur in usus alios quam in illos ad quos fuerant pia devotione fidelium deputata, vel propter tarditatem ordinationis et dispositionis huiusmodi eorum destructio vel dilapidatio sequeretur, cum fratribus nostris sanctae Romanae ecclesiae cardinalibus necnon patriarchis, archiepiscopis, episcopis et praelatis ac etiam cum nonnullis excellentibus et illustribus personis, cum reliquorum quoque absentium praelatorum et etiam capitulorum et conventuum, ecclesiarum et monasteriorum procuratoribus in dicto concilio constitutis, habuimus ardua, morosa et diversa consilia et tractatus, ut per huiusmodi consiliorum et tractatuum deliberationem praehabitam diligentem dictorum bonorum ordinatio et dispositio ad honorem Dei, augmentum fidei, exaltationem ecclesiae, dictae Terrae subsidium, salutem quoque fidelium et quietem, salubris et utilis proveniret.[47] [2, 4a] Postque utique longa, praemeditata, provisa et matura consilia, suadentibus plurimis iustis causis, nostra et dictorum patrum necnon patriarcharum, archiepiscoporum, episcoporum et aliorum praelatorum ac excellentium et illustrium personarum praedictorum in dicto concilio tunc praesentium, deliberationes et consilia in hoc finaliter resederunt, ut praedicta bona ordini Hospitalis sancti Ioannis Ierosolimitani[48] et ipsi Hospitali ac dilectis filiis magistro et fratribus Hospitalis eiusdem, nomine Hospitalis et ordinis eorumdem, qui tamquam athletae Domini pro defensione fidei se periculis mortis iugiter exponentes, onerosa nimis et periculosa dispendia continue perferunt in partibus transmarinis, in perpetuum unirentur. [2, 4b] Nos igitur inter cetera mundi loca, in quibus vigere dinoscitur observantia regularis, dictum ordinem Hospitalis et ipsum Hospitale sincerae caritatis plenitudine prosequentes ac attendentes, quod sicut evidentia facti docet in eo divinis obsequiis ferventer insistitur, pietatis et misericordiae opera vigilantibus studiis exercentur, fratres Hospitalis ipsius mundanis spretis illecebris devotum impendentes Altissimo famulatum ac pro recuperatione Terrae praedictae[49] tamquam intrepidi Christi pugiles ferventibus studiis et desideriis intendentes, quaelibet ducunt humana pericula in contemptum; considerantes quoque quod ex hoc[50] tanto eorumdem magistri et fratrum dictorum ordinis et Hospitalis crescet strenuitas, animorum fervor augebitur et ipsorum roborabitur fortitudo ad propulsandas nostri Redemptoris iniurias et hostes eiusdem fidei conterendos, quanto ipsorum potentia in opulentioribus facultatibus augmentata, onera quae prosecutionis tanti negotii necessitas exigit, levius et facilius poterunt supportare [2, 4c] et propterea non indigne vigiles redditi studiisque sollicitis excitati, ut ad sui status augmentum opem et operam impendamus, eodem sacro approbante concilio, ipsam domum Militiae Templi ceterasque domos, ecclesias, capellas, oratoria, civitates, castra, villas, terras, grangias et loca, possessiones, iurisdictiones, redditus atque iura omniaque alia bona immobilia et mobilia vel se moventia[51], cum omnibus membris, iuribus et pertinentiis suis, ultra et citra mare ac in universis et quibuslibet mundi partibus consistentia, quae ipse ordo et dicti magister et fratres ipsius ordinis Militiae Templi, tempore quo ipse magister et nonnulli ex eisdem fratribus Militiae Templi in regno Franciae communiter capti fuerunt videlicet anno Domini millesimo trecentesimo octavo mense octobris, per se vel quoscunque alios habebant, tenebant et possidebant vel ad eosdem domum et ordinem Militiae Templi, et dictos magistrum et fratres ipsius ordinis Militiae Templi quomodolibet pertinebant necnon nomina, actiones et iura, quae praedicto tempore captionis ipsorum eisdem domui, ordini vel personis ipsius ordinis Militiae Templi quocumque modo competebant vel competere poterant contra quoscumque, cuiuscumque dignitatis, status vel conditionis exsisterent, cum omnibus privilegiis, indulgentiis, immunitatibus et libertatibus, quibus praefati magister et fratres dictorum domus et ordinis Militiae Templi et ipsa domus et ordo per sedem apostolicam vel per catholicos imperatores, reges et principes et fideles alios vel quocumque alio modo erant legitime communiti, eidem ordini Hospitalis sancti Ioannis Ierosolimitani et ipsi Hospitali donamus, concedimus, unimus, incorporamus, applicamus et annectimus in perpetuum de apostolicae plenitudine potestatis. [2, 5a] Exceptis bonis quondam dicti ordinis ipsius Militiae Templi consistentibus in regnis et terris carissimorum in Christo filiorum nostrorum Castellae, Aragoniae, Portugaliae et Maioricarum[52] regum illustrium extra regnum Franciae, quae a donatione, concessione, unione, applicatione, incorporatione et annexione[53] praedictis specialiter excipienda duximus et etiam excludenda, ex nihilominus dispositioni et ordinationi sedis apostolicae reservantes, [2, 5b] inhibitionem dudum per alios processus nostros factam[54], ne quis videlicet, cuiuscumque conditionis vel status existeret, se de personis et bonis huiusmodi aliquatenus intromitteret vel circa ea in praeiudicium ordinationis seu dispositionis sedis eiusdem faciendae de illis necnon decreti nostri interpositionem, quoad personas et bona, in dictis regnis et terris eorumdem regum proxime expressorum consistentia, omnino manere volentes in pleno robore firmitatis, quousque de bonis et rebus praedictis in eisdem regnis et terris consistentibus, per dispositionem sedis eiusdem fuerit aliter ordinatum. [2, 6a] Occupatores quoque dictorum bonorum aut illicitos de- tentores, cuiuscumque status, conditionis, excellentiae vel dignitatis exstiterint, etiam si pontificali, imperiali vel regali praefulgeant dignitate, nisi infra unius mensis spatium, postquam super hoc per dictos magistrum et fratres ipsius Hospitalis vel ipsorum quemlibet aut procuratorem seu procuratores eorum fuerint requisiti, dicta bona dimiserint illaque plene et libere restituerint ordini ipsius Hospitalis et eidem Hospitali aut magistro seu prioribus vel praeceptoribus aut fratribus Hospitalis eiusdem, in quibuscumque partibus et provinciis constitutis eorumque singulis vel procuratori seu procuratoribus eorumdem, eiusdem ordinis ipsius Hospitalis nomine, etiamsi dicti priores, praeceptores et fratres ipsius Hospitalis et procuratores ipsorum et eorum quilibet a dicto magistro ipsius Hospitalis mandatum super hoc specialiter non haberent, dummodo procuratores praedicti a dictis prioribus et praeceptoribus vel eorum singulis in provinciis et partibus, in quibus huiusmodi priores et praeceptores exstiterint deputati, mandatum super hoc habuerint vel ostenderint speciale…[55] [2, 6b] Qui omnes et singuli, videlicet priores et praeceptores et fratres dicto magistro, procuratores vero praedicti eisdem prioribus et praeceptoribus eorumque singulis, a quibus super hiis fuerint deputati, plenum super omnibus, gestis, actis, receptis et procuratis per eos quomodolibet in hac parte computum et rationem ponere et reddere teneantur, [2, 6c] necnon omnes qui scienter occupatoribus et detentoribus praelibatis in occupatione vel detentione huiusmodi dederint consilium, auxilium vel favorem, publice vel occulte, excommunicationis, [2, 6d] capitula vero collegia seu conventus ecclesiarum et monasteriorum necnon universitates civitatum, castrorum, villarum et aliorum locorum et ipsas civitates, castra, villas et loca, quae in hiis culpabilia exstiterint, ac etiam civitates, castra et loca, in quibus detentores et occupatores huiusmodi dominium obtinuerint temporale, si huiusmodi domini temporales in dimittendo bona praedicta et restituendo illa magistro et fratribus ordinis et Hospitalis eiusdem, nomine Hospitalis ipsius, obstaculum adhibebunt et infra dictum mensem ab huiusmodi praemissis non destiterint, postquam super hoc, ut praemittitur[56], fuerint requisiti, ipso facto interdicti sententiis decernimus subiacere, a quibus absolvi non possint, donec super hiis plenam et debitam satisfactionem curaverint exhibere [2, 6e] et nihilominus occupatores et detentores huiusmodi vel praestantes eisdem, ut praemittitur[57], auxilium, consilium vel favorem sive singulares personae sive capitula, collegia seu conventus ecclesiarum et monasteriorum ac universitates civitatum, castrorum terrarum vel aliorum locorum exstiterint, praeter poenas praescriptas, omnibus quae a Romana vel aliis ecclesiis quibuscumque tenent in feudum, ipso facto decernimus fore privatos sive privata, ita quod ad ecclesias, ad quas spectant, illa libere sine contradictione aliqua revertantur earumque ecclesiarum praelati sive rectores de ipsis pro sua voluntate disponant, sicut utilitati ecclesiarum ipsarum viderint expedire. Nulli ergo… Si quis… Dat(um) Viennae, VI nonas maii, pontificatus nostri anno septimo. |
[2, 1] Na wieczną rzeczy pamiątkę. Do przezornej czujności zastępcy Chrystusa, przewodzącego straży godności apostolskiej, należy rozważanie zmieniających się czasów, badanie przyczyn wydarzeń oraz ocenianie walorów poszczególnych osób. W ten sposób kierując ku poszczególnym rzeczom należny i konieczny namysł oraz przykładając rękę do odpowiedniego działania, wyrywa z Pańskiego pola ciernie grzechów, by wzmocnić cnoty. W ten sposób usuwa kolczaste krzewy grzeszników, by niszcząc je więcej sadzić aniżeli burzyć[42], i przenosząc młode roślinki poświęcone Bogu w miejsca puste po wykorzenieniu szkodliwych ciernistych krzewów, przynosi większą radość przez troskliwe i pożyteczne połączenie i przeniesienie ich w te miejsca, aniżeli [wymierzenie] prawdziwej sprawiedliwości, współczującej z cierpieniem, przyniosłoby szkody przez upadek ludzi w tego typu miejscach.[43] W ten sposób znosząc rzeczy szkodliwe, a ustanawiając przynoszące korzyść, wspiera on wzrastanie cnót i odnawia to, co zostało usunięte ze środka, przez zaproponowanie czegoś lepszego. [2, 2a] Niedawno zakon domu Rycerstwa Świątyni Jerozolimskiej z powodu mistrza, braci i pozostałych jego osób we wszystkich częściach świata, winnych popełnienia wielu rozmaitych czynów nie tyle bezbożnych, jak haniebnych – ach, cóż za cierpienie! – złudnych i nikczemnych obrzydliwości, zbrodni, popadając w nieczystość i zepsucie, które obecnie przemilczymy ze względu na smutną i plugawą o nich pamięć, za zgodą świętego soboru znieśliśmy nieodwołalnie i trwale, nie bez goryczy i bólu w sercu, a także jego status, habit oraz imię. Uczyniliśmy to nie przez wydanie ostatecznego wyroku, ponieważ na podstawie dochodzeń i przeprowadzonych w ich sprawie procesów nie mogliśmy go ogłosić zgodnie z prawem, lecz na drodze zapobiegliwości i zarządzenia apostolskiego. Bezwzględnie też zabroniliśmy, aby ktokolwiek w przyszłości ośmielił się wstępować do tego zakonu, przyjmować i nosić jego habit lub podawać się za templariusza. Kto postępowałby inaczej, przez sam fakt podlega ekskomunice.[44] [2, 2b] Postanowiliśmy także, na mocy autorytetu apostolskiego, że wszystkie dobra tego zakonu są zastrzeżone do rozporządzenia i dyspozycji Stolicy Apostolskiej, surowo zabraniając, by ktokolwiek, niezależnie od swego położenia czy stanu, w jakikolwiek sposób mieszał się w sprawy osób lub dóbr [templariuszy], czynił, wznawiał lub usiłował czynić coś, co uprzedzałoby zarządzenie lub dyspozycję apostolską, która – jak wspomniano – powinna być wydana przez tę Stolicę, i postanawiając, że od tej chwili podobne działania, podejmowane przez kogokolwiek świadomie lub nieświadomie, są nieważne.[45] [2, 3] Następnie zatroszczyliśmy się o ich dobra – do tego czasu ofiarowane, zapisane i przekazane przez wyznawców Chrystusa albo nabyte z przeznaczeniem na wsparcie dla Ziemi Świętej oraz walkę z nieprzyjaciółmi wiary chrześcijańskiej[46] – ażeby wskutek nie podjęcia powinności rozporządzenia (nimi), jako dobra bezpańskie: nie poszły na marne; nie przeznaczono ich na inne cele niż ofiarowała je pobożność wiernych; aby opóźnianie rozporządzenia nimi i rozdyspononowania nie doprowadziło do ich zniszczenia czy roztrwonienia. Dlatego przeprowadziliśmy trudne, długie i przeróżne narady oraz rokowania z naszymi braćmi kardynałami świętego Kościoła rzymskiego, z patriarchami, arcybiskupami, biskupami i prałatami oraz z pewnymi znakomitymi i wielmożnymi osobami, a także z przedstawicielami nieobecnych przełożonych, kapituł i konwentów, kościołów i klasztorów, wydelegowanymi na obecny sobór. Celem tych narad i rokowań, prowadzonych z rozwagą, było słuszne i pożyteczne zarządzenie i rozdysponowanie wspomnianych dóbr ku czci Bożej, dla wzrostu wiary, chwały Kościoła, pomocy dla Ziemi Świętej, a także zbawieniu i pokoju wierzących.[47] [2, 4a] Po długich, przemyślanych, rozważnych i do końca doprowadzonych naradach, ze względu na wiele słusznych racji, nasze i wspomnianych ojców – a także patriarchów, arcybiskupów i biskupów oraz innych prałatów i znakomitych sławnych osób, obecnych wówczas na soborze – debaty i narady stanęły wreszcie na tym, że wspomniane dobra zostają na zawsze przyłączone do Zakonu Szpitala św. Jana Jerozolimskiego[48], przechodzą na własność Szpitala oraz umiłowanych jego synów: mistrza i braci, na imię Szpitala i zakonu, którego bracia, jako szermierze Pańscy, narażają się ustawicznie na niebezpieczeństwo śmierci w obronie wiary i w zamorskich krainach ponoszą ciągle ogromne i ryzykowne wydatki. [2, 4b] Towarzyszymy z obfitością szczerej miłości zakonowi Szpitala i Szpitalowi we wszystkich pozostałych zakątkach świata, w których – jak dobrze wiadomo – krzewi się przestrzeganie reguły. Dostrzegamy, a pokazują to naoczne dowody, że żarliwie zabiega się w nim o służbę Bożą, z gorliwością podejmuje dzieła pobożności i miłosierdzia. Bracia Szpitala, wzgardziwszy podnietami świata, pełnią oddaną służbę Najwyższemu i jako nieustraszeni wojownicy Chrystusa prowadzą walkę z wielkim zapałem i pragnieniem odzyskania Ziemi Świętej[49], lekceważąc wszelkie ludzkie niebezpieczeństwa. Uważamy, że w wyniku tego[50] o tyle wzrośnie obrotność mistrza i wspomnianych braci zakonu oraz Szpitala, zwiększy się zapał ducha, umocni dzielność w odpieraniu zniewag wyrządzanych naszemu Zbawicielowi i kruszeniu nieprzyjaciół wiary, o ile powiększy się możliwość dysponowania większymi środkami; będą mogli lżej i łatwiej ponosić ciężary, których wymaga prowadzenie tak poważnego przedsięwzięcia. [2, 4c] Dlatego uważni i czujni, z pełnym zaangażowaniem i troską, abyśmy zwiększyli zasoby i działanie jego własnego statusu, za zgodą świętego soboru, pełnią władzy apostolskiej, na zawsze darowujemy, przyznajemy, jednoczymy, wcielamy, przyłączamy i dodajemy Zakonowi Szpitala św. Jana Jerozolimskiego i Szpitalowi siedzibę Rycerzy Świątyni oraz pozostałe domy, kościoły, kaplice, oratoria, miasta, zamki, wsie, ziemie, folwarki i okolice, posiadłości, jurysdykcje, dochody, prawa i wszystkie inne dobra nieruchome, ruchome i samo-poruszające się[51] ze wszystkimi ich członkami, prawami i przynależnościami, znajdujące się za oraz po tej stronie morza, w każdej i w jakiejkolwiek części świata, które – w chwili wspólnego aresztowania mistrza i niektórych braci Rycerzy Świątyni w królestwie Francji w październiku 1308 roku Pańskiego – zakon i wspomniani mistrz oraz bracia zakonu Rycerzy Świątyni osobiście lub za pośrednictwem kogokolwiek innego mieli, trzymali i posiadali lub w jakikolwiek sposób przynależały do domu i zakonu Rycerzy Świątyni i do wspomnianych mistrza i braci zakonu Rycerzy Świątyni. (Obejmuje to także) tytuły, dzieła i prawa, o które w czasie ich aresztowania w jakikolwiek sposób ubiegali się lub mogli się ubiegać dla domu, zakonu lub jego członków, występując przeciwko komukolwiek, bez względu na jego godność, położenie czy stan; wraz z wszystkimi przywilejami, zwolnieniami, immunitetami i wolnościami, w które wspomniani mistrz i bracia domu i zakonu Rycerzy Świątyni oraz sam dom i zakon wyposażeni zostali za pośrednictwem Stolicy Apostolskiej, katolickich cesarzy, królów, książąt, innych wierzących lub w jakikolwiek inny sposób zgodny z prawem. [2, 5a] Zastrzegamy natomiast dobra należące niegdyś do zakonu Rycerzy Świątyni, znajdujące się w królestwach i na ziemiach naszych najdroższych synów w Chrystusie, dostojnych królów Kastylii, Aragonii, Portugalii i Majorki 52, poza królestwem Francji. Wyłączamy je w sposób szczególny ze wspomnianej darowizny, przyznania, zjednoczenia, przyłączenia, wcielenia i przywiązania dóbr 53, i zachowujemy do dyspozycji i rozporządzenia Stolicy Apostolskiej. [2, 5b] Życzymy sobie, ażeby pozostawał w pełni swej mocy zakaz wyrażony przez nas przy innych okazjach[54], mianowicie że nikt, jakiegokolwiek byłby położenia czy stanu, nie ma prawa mieszać się w żaden sposób w sprawy osób i dóbr (templariuszy), ani uprzedzać rozporządzenia czy dyspozycji, jaka ma być o nich wydana przez Stolicę (Apostolską), ani sprzeciwiać się naszemu dekretowi, dopóki osoby i dobra pozostają we wskazanych tu królestwach i na ich ziemiach, aż wspomniane dobra i rzeczy w tychże królestwach i ziemiach nie zostaną inaczej przez nią rozporządzone. [2, 6a] Przywłaszczyciele tychże dóbr lub ich bezprawni posiadacze, bez względu na stan, położenie, dostojeństwo i godność, nawet gdyby odznaczali się godnością biskupią, cesarską czy królewską, o ile w ciągu miesiąca – od chwili gdy zażądają tego wspomniani mistrz i bracia Szpitala lub ktokolwiek z nich, ich przedstawiciel lub przedstawiciele – nie opuszczą wspomnianych dóbr i nie oddadzą ich w pełni i bez przeszkód zakonowi Szpitala i Szpitalowi, albo mistrzowi, przeorom czy preceptorom lub braciom Szpitala, w jakimkolwiek kraju i prowincji, każdemu z nich lub przedstawicielowi czy przedstawicielom działającym w imieniu zakonu Szpitala, nawet jeżeli wspomniani przeorzy, preceptorzy i bracia Szpitala, ich przedstawiciele lub ktokolwiek występujący z ramienia zakonu, nie posiadaliby w tej sprawie specjalnego mandatu od mistrza Szpitala, byleby tylko przedstawiciele ci, w tych prowincjach i krajach, do których zostali wydelegowani, posiadali taki mandat od tychże przeorów i preceptorów lub od jednego z nich, i mogli go okazać…[55] [2, 6b] Oni wszyscy i każdy z osobna, to znaczy przeorzy, preceptorzy oraz bracia przed wspomnianym mistrzem, przedstawiciele zaś przed przeorami i preceptorami, którzy powierzyli im to zadanie, zobowiązani są zdać pełną relację oraz przedłożyć rachunki dotyczące wszystkiego, co zostało przez nich w jakikolwiek sposób w wyniku sprawowania ich czynności dokonane, zdziałane, przyjęte i komu powierzone. [2, 6c] Zarządzamy, że wszyscy, którzy świadomie, otwarcie lub potajemnie, udzielą rady, pomocy albo wsparcia wspomnianym przywłaszczycielom lub posiadaczom nielegalnym, co do zawłaszczenia lub zatrzymywania tychże dóbr, podlegają przez sam fakt wyrokowi ekskomuniki; [2, 6d] natomiast kapituły, kolegia czy konwenty kościołów i klasztorów oraz wspólnoty miast, zamków, wsi i innych miejsc, ich miasta, zamki, wsie i miejsca, które okazały się winne tych rzeczy, jak również miasta, zamki i miejsca, w których zawłaszczyciele czy nielegalni zaborcy utrzymują te dobra w czasowym posiadaniu, jeżeli ci chwilowi właściciele stawialiby przeszkody opuszczeniu tych dóbr i wydaniu ich mistrzowi i braciom zakonu i Szpitalowi, występującym w jego imieniu, i w ciągu miesiąca nie zrezygnowaliby z posiadania nielegalnego, po zażądaniu tego od nich, jak powiedziano wyżej[56], przez sam fakt podlegają wyrokowi interdyktu; od tych wyroków nie mogą zostać uwolnieni, dopóki nie podejmą się ofiarować pełnego i należnego zadośćuczynienia; [2, 6e] ponadto zarządzamy, że przywłaszczyciele i zaborcy tychże dóbr, albo udzielający im, jak powiedziano wyżej[57], pomocy, rady lub poparcia, czy są to osoby pojedyncze czy kapituły, kolegia czy konwenty kościołów i klasztorów, wspólnoty miast, zamków, ziem i innych miejsc, oprócz wyżej przepisanych kar, przez sam fakt pozbawieni zostają wszystkiego, co posiadają w charakterze lenna otrzymanego od Kościoła rzymskiego albo od jakichkolwiek innych kościołów. W związku z tym dobra te swobodnie i bez przeszkód wracają do kościołów, do których należą, a przełożeni czy zarządcy tychże kościołów mogą dysponować nimi według swojej woli, zgodnie z tym, co uznają za pożyteczne dla tychże kościołów. Nikomu więc… Jeżeli ktoś… Dane w Vienne, 2 maja (1312 roku), w siódmym roku naszego pontyfikatu. |
[41] Bullarium Romanum IV, 226-229; Mansi 25, 389-392.
[42] Por. Jr 1, 10; 24, 6; 31, 28. 40; 42, 10.
[43] Zapewne aluzja do odrzuconej propozycji umożliwienia templariuszom obrony i procesu sądowego – zob. powyżej: Bulla Vox in excelso o kasacie Zakonu Templariuszy, 1, 11c.
[44] Zob. powyżej: Bulla Vox in excelso o kasacie Zakonu Templariuszy, 1, 12b.
[45] Zob. powyżej: Bulla Vox in excelso o kasacie Zakonu Templariuszy, 1, 12c.
[46] Zob. powyżej: Bulla Vox in excelso o kasacie Zakonu Templariuszy, 1, 11d.
[47] Zob. powyżej: Bulla Vox in excelso o kasacie Zakonu Templariuszy, 1, 12c, gdzie papież zobowiązuje się rozporządzić majątkiem templariuszy w czasie trwania soboru.
[48] Rycerski Zakon Szpitala św. Jana założony został w 1113 roku w Palestynie przez Gerarda Tenque, poświęcił się opiece nad podróżnymi udającymi się na Wschód. Od 1530 roku przyjął imię Rycerzy Maltańskich, którzy w zmienionej formie istnieją do dziś.
[49] W 1099 roku krzyżowcy założyli królestwo Jerozolimy; utracono je w 1187 roku; odzyskał je po Soborze Laterańskim IV Fryderyk II w 1228 roku; ostatecznie utracono je w 1244 roku. Następnie o odzyskanie Jerozolimy zabiegano na soborach Lyońskich (1245 oraz 1274). Królestwo Jerozolimy upadło w 1291 roku, na dwadzieścia lat przed Soborem w Vienne.
[50] To znaczy: przekazania szpitalnikom dóbr templariuszy.
[51] Jak na przykład niewolnicy czy zwierzęta.
[52] Mowa o królach: Ferdynand IV król Kastylii (1285-1312; król do roku 1310); Jakubie II Sprawiedliwym – Aragonii (król w latach 1291-1327); Dionizym I (1261- 1325; król od 1269 objął rządy w 1279) – Portugalii oraz Jakubie – Majorki (w 1229 zdobyta przez Aragonię w latach 1276-1344 stanowiła samodzielne królestwo pod panowaniem młodszej linii dynastii aragońskiej).
[53] Zob. powyżej 2, 4c: «darowujemy, przyznajemy… i dodajemy» («donamus, concedimus…. et annectimus»).
[54] Zob. powyżej 2, 2b oraz: Bulla Vox in excelso o kasacie templariuszy, 1, 12c.
[55] Myśl urwana i dokończona dopiero w 2, 6cd.
[56] Zob. powyżej urwane zdanie w 2, 6a.
[57] Zob. powyżej urwane zdanie w 2, 6c.