WPROWADZENIE
Po śmierci papieża Honoriusza II w roku 1130 podzieleni kardynałowie wybrali dwóch biskupów Rzymu, w odstępie kilku godzin: Innocentego II i Anakleta II. Pierwszy z nich zdołał pozyskać dla uznania swego wyboru Bernarda z Clairvaux, a dzięki niemu króla Francji Ludwika IV i króla Niemiec Lotara III. Za nim też opowiedziały się synody w Clermont (1130,w Reims (1131), w Piacenzy (1132) i Pizie (1135), tak więc, mimo mniejszej liczby elektorów, w stosunku do Anakleta, to on właśnie został uznany za prawowitego biskupa Rzymu.
Sobór, w którym wzięło udział około pięciuset biskupów, zebrał się 2 kwietnia 1139 roku, a zakończył obrady po dwóch tygodniach, 17 kwietnia. Trud-no orzec, czy jego uczestnicy mieli świadomość jego „powszechności”. Nic szczególnie oryginalnego nie stworzył, gdyż powtórzył kanony pochodzące z poprzedniego soboru Laterańskiego I, oraz z synodów różnych prowincji,co odnotowujemy w przypisach. Chodziło w nim jednak papieżowi przede wszystkim o rozliczenie się z Anakletem II i o zlikwidowanie wszelkich śladów schizmy towarzyszącej ostatnim wyborom papieża. Warto zauważyć, że po raz pierwszy na tym soborze nie tylko zakazywano konkubinatu księży, ale stwierdzono nieważność (a nie tylko naganność) małżeństwa zawartego przez duchownych wyższych święceń. Wypowiedziano się również w sprawie krucjaty przeciwko Saracenom oraz przeciwko herezji różnorakich sekt katarów. Nie zachowały się żadne akta soborowe, poza 30 kanonami, z których wiele znalazło później miejsce w Decretum Gratiani.
BIBLIOGRAFIA:
MANSI 21, 526-533.
H-L V/1, 725-733.
ALBERIGO 195-203.
T. MANTEUFFEL, Narodziny herezji, PWN Warszawa 1963.
G. FOREVILLE, Latran I, II, III et Latran IV, Paris 1965.
J. LE GOFF, Sakiewska i życie. Gospodarka i religia w średniowieczu, przekł. HANNA ZAREMSKA, Gdańsk, Wyd. Marabut, 1995.
DYL, 22-30.
SCHATZ, 101-102.
M. LAMBERT, Herezje średniowieczne, tłum.W. J. Popawski, Gdańsk-Warszawa 2002, 5-293.
F. KUSIAK, Rycerze średniowieczni Europy łacińskiej, PIW 2002.