Bulla Vox in excelso o kasacie Zakonu Templariuszy – 22 III 1312 r

[1, 1b] Ad tam horrendum auditum tantumque horrorem vulgatae infamiae – quod quis umquam audivit tale? quis vidit huic simile? – corrui cum audirem, contristatus sum cum viderem, amaruit cor meum, tenebrae exstupefecerunt me[5]. Vox enim populi de civitate, vox de templo, vox Domini reddentis retributionem inimicis suis^[6]. Exclamare propheta compellitur: Da eis Domine, da eis vulvam sine liberis et ubera arentia^[7]. Nequitiae eorum revelatae sunt propter malitiam ipsorum. De domo tua eice illos, et siccetur radix eorum^[8], fructum nequaquam faciant, non sit ultra domus haec offendiculum amaritudinis et spina dolorem inferens^[9]. Non enim parva est fornicatio eius immolantis filios suos, dantis illos et consecrantis daemoniis et non Deo, diis quos ignorabant. Propterea in solitudinem et opprobrium, in maledictionem et in desertum erit domus haec, confusa nimis et adaequata pulveri, novissima deserta et invia et arens ab ira Domini, quem contempsit; non habitetur sed redigatur in solitudinem et omnes super eam stupeant et sibilent super universis plagis eius^[10].

[1, 1c] Non enim propter locum gentem, sed propter gentem locum elegit Dominus. Ideo et ipse locus templi particeps factus est populi malorum, ipso Domino ad Salomonem aedificantem sibi templum, qui impletus est quasi flumine sapientia, apertissime praedicante: Si aversione aversi fueritis vos et filii vestri, non sequentes et colentes me sed abeuntes et colentes deos alienos et adorantes ipsos, proiciam eos a facie mea et expellam de terra quam dedi eis, et templum quod sanctificavi nomine meo a facie mea proiciam, et erit in proverbium et in fabulam et populis in exemplum. Omnes transeuntes videntes stupebunt et sibilabunt, et dicent: quare sic fecit Dominus templo et domui huic? Et respondebunt: quia recesserunt a Domino Deo suo, qui emit et redemit eos, et secuti sunt Baal et deos alienos et adoraverunt eos et coluerunt. Idcirco induxit Dominus super ipsos hoc malum grande^[11].

[1, 2a]^[12] Sane dudum circa nostrae promotionis ad apicem summi pontificatus initium, etiam antequam Lugdunum, ubi recepimus nostrae coronationis insignia^[13], veniremus, et post tam ibi quam alibi secreta quorundam nobis insinuatio intimavit, quod magister, praeceptores^[14] et alii fratres ordinis Militiae Templi Hierosolymitani et etiam ipse ordo, qui ad defensionem patrimonii Domini nostri Iesu Christi fuerant in transmarinis partibus constituti et speciales fidei catholicae pugiles et Terrae sanctae praecipui defensores ipsius Terrae negotium gerere principaliter videbantur, propter quod sacrosancta Romana ecclesia eosdem fratres et ordinem specialis favoris plenitudine prosequens, eos adversus Christi hostes crucis armavit signaculo, multis exaltavit honoribus et diversis libertatibus et privilegiis communivit, et tam ipsius quam cunctorum Christi fidelium manus cum multiplici erogatione bonorum sentiebant multifarie multisque modis^[15] propter hoc adiutrices contra ipsum Dominum Iesum Christum in scelus apostasiae nefandae, detestabile idolatriae vitium, exsecrabile facinus Sodomorum et haereses varias erant lapsi.

[1, 2b] Sed quia non erat verisimile, nec credibile videbatur, quod viri tam religiosi, qui praecipue pro Christi nomine suum saepe sanguinem effuderunt ac personas suas mortis periculis frequenter exponere videbantur, quique magna tam in divinis officiis quam in ieiuniis et aliis observantiis devotionis signa frequentius praetendere videbantur, suae sic essent salutis immemores, quod talia perpetrarent, praesertim cum idem ordo bonum et sanctum initium habuerit et a sede apostolica gratiam approbationis perceperit et per sedem eandem ipsius ordinis regula utpote sancta, rationabilis atque iusta meruerit approbari, eiusmodi insinuationi et delationi ipsorum, eiusdem Domini nostri exemplis et canonicae scripturae doctrinis edocti, aurem noluimus inclinare.^[16]

[1, 3] Deinde vero carissimus in Christo filius noster Philippus, rex Francorum illustris^[17], cui eadem fuerant facinora nuntiata, non typo avaritiae – cum de bonis Templariorum nihil sibi vindicare aut appropriare intenderit, immo ea in regno suo dimisit, manum suam exinde totaliter amovendo^[18] – sed fidei orthodoxae fervore, suorum progenitorum vestigia clara sequens, accensus, de praemissis quantum licite potuit se informans, ad instruendum et informandum nos super his, multas et magnas nobis informationes per suos nuntios et litteras destinavit.

[1, 4a] Infamia vero contra Templarios ipsos et ordinem eorumdem increbrescente validius super sceleribus antedictis et quia etiam quidam miles eiusdem ordinis magnae nobilitatis^[19], et qui non levis opinionis in dicto ordine habebatur, coram nobis secrete iuratus deposuit, quod ipse in receptione sua ad recipientis suggestionem praesentibus quibusdam aliis militibus Militiae Templi negavit Christum et exspuit super crucem sibi a dicto recipiente ostensam.

[1, 4b] Dixit etiam se vidisse, quod magister Militiae Templi^[20], qui vivit adhuc, recepit in conventu dicti ordinis ultramarino quemdam militem eodem modo, scilicet cum abnegatione Christi et exspuitione super crucem, praesentibus bene ducentis fratribus eiusdem ordinis, et audivit dici, quod sic in receptione fratrum dicti ordinis servabatur, quod ad recipientis vel ad hoc deputati suggestionem qui recipiebatur Iesum Christum negabat et super crucem sibi ostensam exspuebat in vituperium Christi crucifixi, et quaedam alia faciebant recipiens et receptus, quae non sunt licita nec christianae conveniunt honestati, prout ipse tunc confessus exstitit coram nobis.

[1, 5] Urgente nos ad id officii nostri debito, vitare nequivimus, quin tot et tantis clamoribus accomodaremus auditum. Sed cum demum fama publica deferente ac clamosa insinuatione^[21] dicti regis necnon et ducum, comitum et baronum et aliorum nobilium, clericorum quoque et populi dicti regni Francorum, ad nostram propter hoc tam per se quam per procuratores et syndicos praesentiam venientium, ad nostram – quod dolenter referimus – audientiam pervenisset, quod magister, praeceptores et alii fratres dicti ordinis et ipse ordo praefatis et pluribus aliis erant criminibus irretiti, et praemissa per multas confessiones, attestationes et depositiones praefati magistri, visitatoris Franciae ac plurium praeceptorum et fratrum ordinis praelibati coram multis praelatis et haereticae pravitatis inquisitore, auctoritate apostolica praecedente, in regno Franciae factas, habitas et receptas et in publicam scripturam redactas, nobisque et fratribus nostris ostensas, probari quodammodo viderentur; ac nihilominus fama et clamores praedicti in tantum invaluissent et etiam ostendissent tam contra ipsum ordinem quam contra personas singulares eiusdem, quod sine gravi scandalo praeteriri non poterat nec absque imminenti fidei periculo tolerari,

[1, 6] nos illius, cuius vices licet immeriti in terris gerimus, vestigiis inhaerentes, ad inquirendum de praedictis ratione praevia duximus procedendum multosque de praeceptoribus, presbyteris, militibus et aliis fratribus dicti ordinis reputationis non modicae in nostra praesentia constitutos – praestito ab eis nihilominus iuramento et eis cum affectione non modica per Patrem et Filium et Spiritum sanctum sub ostentatione divini iudicii ac interminatione maledictionis aeternae in virtute sanctae oboedientiae adiuratis, quod tunc in loco tuto et idoneo constituti, ubi nihil eos timere oportebat non obstantibus confessionibus per eos coram aliis factis, per quas eisdem confitentibus nullum fieri praeiudicium volebamus, super praemissis meram et plenam nobis dicerent veritatem –, super his interrogavimus et usque ad numerum septuaginta duorum examinavimus, multis ex fratribus nostris nobis assistentibus diligenter eorumque confessiones per publicas manus in authenticam scripturam redactas illico in nostra et dictorum fratrum nostrorum praesentia, ac deinde interposito aliquorum dierum spatio in consistorio legi fecimus coram ipsis et illas in suo vulgari cuilibet eorum exponi, qui perseverantes in illis eas expresse et sponte, prout recitatae fuerant, approbarunt.^[22]

[1, 7] Post quae cum generali magistro, visitatore Franciae et praecipuis praeceptoribus praefati ordinis intendentes super praemissis inquirere per nos ipsos, ipsum generalem magistrum et visitatorem Franciae ac terrae Ultramarinae, Normanniae, Aquitaniae ac Pictaviae praeceptores maiores, nobis Pictavis exsistentibus mandavimus praesentari. Sed cum quidam ex eis sic infirmabantur tunc temporis, quod aequitare non poterant nec ad nostram praesentiam commode adduci, nos scire volentes de praemissis omnibus veritatem et an vera essent quae continebantur in eorum confessionibus et depositionibus, quas coram inquisitore pravitatis haereticae in regno Franciae supradicto praesentibus quibusdam notariis publicis et multis aliis bonis viris dicebatur fecisse, nobis et fratribus nostris per ipsum inquisitorem sub manibus publicis exhibitas et ostensas, dilectis filiis nostris Berengario 23 tunc tituli Nerei et Achillei nunc episcopo Tusculano et Stephano 24 tituli sancti Cyriaci in Thermis presbytero et Landulfo 25 titulo sancti Angeli diacono cardinalibus, de quorum prudentia, experientia et fidelitate indubitatam fiduciam obtinemus, commisimus et mandavimus, ut ipsi cum praefatis magistro generali, visitatore ac praeceptoribus inquirerent tam contra ipsos et singulares personas ipsius ordinis generaliter quam contra ipsum ordinem super praemissis, cum diligentia veritatem et quidquid super his invenirent, nobis referre ac eorum confessiones et depositiones per manum publicam in scriptis redactas nostro apostolatui deferre ac praesentare curarent, eidem magistro ac visitatori et praeceptoribus beneficium absolutionis a sententia excommunicationis, quam pro praemissis si vera essent incurrerant, si absolutionem humiliter ac devote peterent ut debebant iuxta formam ecclesiae impensuri.

[1, 8a] Qui cardinales ad ipsos generalem magistrum, visitatorem et praeceptores personaliter accedentes, eis sui adventus causam exposuerunt. Et quoniam personae ipsorum et aliorum Templariorum in regno Franciae consistentium nobis traditae fuerant, quod libere absque metu cuiusquam plene ac pure super praemissis omnibus ipsis cardinalibus dicerent veritatem, eis auctoritate apostolica iniunxerunt.

[1, 8b] Qui magister, visitator et praeceptores terrae Normanniae, Ultramarinae, Aquitaniae et Pictaviae coram ipsis tribus cardinalibus, praesentibus quatuor tabellionibus publicis et multis aliis bonis viris ad sancta Dei evangelia ab eis corporaliter tacta praestito iuramento, quod super praemissis omnibus meram et plenam dicerent veritatem, coram ipsis singulariter, libere ac sponte, absque coactione qualibet et terrore deposuerunt et confessi fuerunt inter cetera Christi abnegationem ac exspuitionem super crucem, cum in ordine Templi recepti fuerunt, et quidam ex eis se sub eadem forma scilicet cum abnegatione Christi et exspuitione super crucem fratres multos etiam recepisse. Sunt etiam quidam ex eis quaedam alia horribilia et inhonesta confessi, quae subticemus ad praesens. Dixerunt praeterea et confessi fuerunt ea vera esse, quae in eorum confessionibus et depositionibus continentur, quas dudum fecerant coram inquisitore praefato. 26

[1, 8c] Quae confessiones et depositiones dictorum generalis magistri, visitatoris et praeceptorum in scripturam publicam per quatuor tabelliones publicos redactae, in ipsorum magistri, visitatoris et praeceptorum et quorumdam aliorum bonorum virorum praesentia ac deinde interposito aliquorum dierum spatio coram ipsis eisdem lectae fuerunt de mandato et in praesentia cardinalium praedictorum et in suo vulgari expositae cuilibet eorumdem. Qui perseverantes in illis, eas expresse et sponte, prout recitatae fuerant, approbarunt.

[1, 8d] Et post confessiones et depositiones huiusmodi ab ipsis cardinalibus ab excommunicatione, quam pro praemissis incurrerant, absolutionem flexis genibus manibusque complexis humiliter et devote ac cum lacrimarum effusione non modica petierunt. Ipsi vero cardinales, quia ecclesia non claudit gremium redeunti, ab iisdem magistro, visitatore et praeceptoribus haeresi abiurata, expresse ipsis secundum formam ecclesiae auctoritate nostra absolutionis beneficium impenderunt

[1, 8e] ac deinde, ad nostram praesentiam redeuntes, confessiones et depositiones praelibatorum magistri, visitatoris et praeceptorum in scripturam publicam redactas per manus publicas, ut est dictum 27, nobis praesentarunt et quae cum dictis magistro, visitatore et praeceptoribus fecerant, retulerunt 28.

[1, 9] Ex quibus confessionibus et depositionibus et relatione invenimus, saepe fatum magistrum, visitatorem Terrae Ultramarinae, Normanniae, Aquitaniae et Pictaviae praeceptores in praemissis et circa praemissa, licet quosdam ex eis in pluribus et alios in paucioribus, graviter deliquisse. Attendentes autem, quod scelera tam horrenda transire incorrecta absque omnipotentis Dei et omnium catholicorum iniuria non poterant nec debebant, decrevimus de fratrum nostrorum consilio, per ordinarios locorum ac per alios fideles ac sapientes viros ad hoc deputandos a nobis contra singulares personas ipsius ordinis necnon et contra dictum ordinem per certas discretas personas quas ad hoc duximus deputandas, super praemissis criminibus et excessibus inquirendum. 29

[1, 10] Post haec tam per ordinarios quam per deputatos a nobis contra singulares personas dicti ordinis et per inquisitores, quos ad hoc duximus deputandos, contra ipsum ordinem per universas mundi partes, in quibus consueverint fratres dicti ordinis habitare, inquisitiones factae fuerunt et illae quae factae contra ordinem praelibatum fuerant, ad nostrum examen remissae, quaedam per nos et fratres nostros sanctae Romanae ecclesiae cardinales, aliae vero per multos viros valde litteratos, prudentes, fideles, Deum timentes et fidei catholicae zelatores et exercitatos, tam praelatos quam alios, apud Malausanam Vacionensis dioeceseos 30 fuerunt valde diligenter lectae et examinatae solerter.

[1, 11a] Post quae dum venissemus Viennam et essent iam quamplures patriarchae, archiepiscopi, episcopi electi, abbates exempti 31 et non exempti et alii ecclesiarum praelati necnon et procuratores absentium praelatorum et capitulorum ibidem pro convocato a nobis concilio congregati, nos post primam sessionem, quam inibi cum dictis cardinalibus et cum praefatis praelatis et procuratoribus tenuimus, in quo causas convocationis concilii eisdem duximus exponendas 32 , quia erat difficile immo fere impossibile, praefatos cardinales et universos praelatos et procuratores in praesenti concilio congregatos ad tractandum de modo procedendi super et in facto seu negotio fratrum ordinis praedictorum in nostra praesentia convenire, de mandato nostro ab universis praelatis et procuratoribus in hoc concilio exsistentibus certi patriarchae, archiepiscopi, episcopi, abbates exempti et non exempti et alii ecclesiarum praelati et procuratores de universis christianitatis partibus quarumcumque linguarum, nationum et regionum, qui de peritioribus, discretioribus et idoneioribus ad consulendum in tali et tanto negotio et ad tractandum una nobiscum et cum cardinalibus antedictis tam solemne factum sive negotium credebantur, electi concorditer et assumpti fuerunt.

[1, 11b] Post quae praefatas attestationes 33 super inquisitionem ordinis praelibati receptas coram ipsis praelatis et procuratoribus, per plures dies et quantum ipsi voluerunt audire, publice legi fecimus in loco ad tenendum concilium deputato videlicet in ecclesia cathedrali, et subsequenter per multos venerabiles fratres nostros, patriarcham Aquileiensem 34, archiepiscopos et episcopos in praesenti sacro concilio exsistentes, electos et deputatos ad hoc, per electos a toto concilio cum magna diligentia et sollicitudine, non perfunctorie sed moratoria tractatione dictae attestationes ac rubricae super his factae, visae, perlectae et examinatae fuerunt.

[1, 11c] Praefatis itaque cardinalibus, patriarchis, archiepiscopis et episcopis, abbatibus exemptis et non exemptis et aliis praelatis et procuratoribus, ab aliis, ut praemittitur 35, electis propter praemissum negotium, in nostra praesentia constitutis, facta per nos propositione et consultatione secreta, qualiter esset in eodem negotio procedendum, praesertim cum quidam Templarii ad defensionem eiusdem ordinis se offerrent, maiori parti cardinalium et toti fere concilio, illis videlicet qui a toto concilio ut praemittitur sunt electi et quoad hoc vices totius concilii repraesentant vel parti multo maiori, quinimo quatuor vel quinque partibus eorundem cuiuscumque nationis in concilio exsistentium indubitatum videbatur, et ita dicti praelati et procuratores sua consilia dederunt, quod ipsi ordini defensio dari deberet et quod ipse ordo de haeresibus, de quibus inquisitum est contra ipsum, per ea quae hactenus sunt probata, absque offensa Dei et iuris iniuria condemnari nequeat; aliis quibusdam e contra dicentibus, dictos fratres non esse ad defensionem dicti ordinis admittendos nec nos dare debere defensionem eidem, si enim, ut dicebant praemissi, eiusdem ordinis defensio admittatur vel detur, ex hoc ipsius negotii periculum et non modicum Terrae sanctae subsidii detrimentum sequeretur et altercatio et retardatio ac decisionis ipsius negotii dilatio, ad haec multas rationes et varias allegantes.

[1, 11d] Verum licet ex processibus habitis contra ordinem memoratum ipse ut haereticalis per diffinitivam sententiam canonice condemnari non possit; quia tamen idem ordo de illis haeresibus, quae imponuntur eidem, est plurimum diffamatus, et quia quasi infinitae personae illius ordinis, inter quas sunt generalis magister, visitator Franciae et maiores praeceptores ipsius, per eorum confessiones spontaneas de praedictis haeresibus, erroribus et sceleribus sunt convictae, quia etiam ipsae confessiones dictum ordinem reddunt valde suspectum, et quia infamia et suspicio praelibatae dictum ordinem reddunt ecclesiae sanctae Dei et praelatis eiusdem ac regibus aliisque principibus et caeteris catholicis nimis abominabilem et exosum, quia etiam verisimile creditur, quod amodo bona non reperiretur persona, quae dictum ordinem vellet intrare, propter quae ipse ordo ecclesiae Dei ac prosecutioni negotii Terrae sanctae, ad cuius servitium fuerant deputati, inutilis redderetur, quoniam insuper ex dilatione decisionis seu ordinationis dicti negotii, ad quam faciendam vel sententiam promulgandam terminus peremptorius fuerat in praesenti concilio praefatis ordini et fratribus assignatus a nobis, bonorum Templi quae dudum ad subsidium Terrae sanctae et impugnationem inimicorum fidei christianae a Christi fidelibus data, legata et concessa fuerunt, totalis amissio, destructio et dilapidatio, ut probabiliter creditur, sequeretur;

[1, 11e] inter eos qui dicunt, ex nunc contra dictum ordinem pro dictis criminibus condemnationis sententiam promulgandam, et alios qui dicunt, ex processibus praehabitis contra dictum ordinem condemnationis sententiam iure ferri non posse, longa et matura deliberatione praehabita, solum Deum habentes prae oculis et ad utilitatem negotii Terrae sanctae respectum habentes, non declinantes ad dexteram vel sinistram, viam provisionis et ordinationis duximus eligendam, per quam tollentur scandala, vitabuntur pericula et bona conservabuntur subsidio Terrae sanctae.

[1, 12a] Considerantes itaque infamiam, suspicionem, clamosam insinuationem 36 et alia supradicta, quae contra ordinem faciunt supradictum, necnon et occultam et clandestinam receptionem fratrum ipsius ordinis differentiamque multorum fratrum eiusdem a communi conversatione, vita et moribus aliorum Christi fidelium, in eo maxime quod recipientes aliquos in fratres sui ordinis, receptos in ipsa receptione professionem emittere faciebant et iurare, modum receptionis nemini revelare nec religionem illam exire, ex quibus contra eos praesumitur evidenter, attendentes insuper grave scandalum ex praedictis contra ordinem praelibatum subortum fuisse, quod non videretur posse sedari eodem ordine remanente necnon et fidei et animarum pericula et quamplurimorum fratrum dicti ordinis horribilia multa facta et multas alias rationes iustas et causas, quae nostrum ad infrascripta movere animum rationabiliter et debite potuerunt,

[1, 12b] quia et maiori parti dictorum cardinalium et praedictorum a toto concilio electorum, plus quam quatuor vel quinque partibus eorumdem, visum est decentius et expedientius et utilius pro Dei honore et pro conservatione fidei christianae ac subsidio Terrae sanctae multisque aliis rationibus validis sequendam fore potius viam ordinationis et provisionis sedis apostolicae, ordinem saepe fatum tollendo et bona ad usum, ad quem deputata fuerant, applicando, de personis etiam ipsius ordinis, quae vivunt, salubriter providendo, quam defensionis iuris observationes et negotii prorogationes, animadvertentes quoque, quod alias etiam sine culpa fratrum ecclesia Romana fecit interdum alios ordines solemnes ex causis incomparabiliter minoribus, quam sint praemissae, cessare 37, non sine cordis amaritudine et dolore, non per modum diffinitivae sententiae 38 sed per modum provisionis seu ordinationis apostolicae praefatum Templi ordinem et eius statum, habitum atque nomen irrefragabili et perpetuo valitura tollimus sanctione ac perpetuae prohibitioni subicimus, sacro concilio approbante, districtius inhibentes, ne quis dictum ordinem de cetero intrare vel eius habitum suscipere vel portare aut pro Templario gerere se praesumat. Quod si quis contra fecerit, excommunicationis incurrat sententiam ipso facto.

[1, 12c] Porro nos personas et bona eadem nostrae ac apostolicae sedis ordinationi et dispositioni, quam gratia divina favente ad Dei honorem et exaltationem fidei christianae ac statum prosperum Terrae sanctae facere intendimus, antequam praesens sacrum terminetur concilium, reservamus, inhibentes districtius, ne quis, cuiuscumque conditionis vel status exsistat, se de personis vel bonis huiusmodi aliquatenus intromittat vel circa ea in ordinationis sive dispositionis nostrae per nos, ut praemittitur, faciendae praeiudicium aliquod faciat, innovet vel attentet, decernentes exnunc irritum et inane, si secus a quoquam scienter vel ignoranter contigerit attentari.

[1, 12d] Per hoc tamen processibus factis vel faciendis circa singulares personas ipsorum Templariorum per dioecesanos episcopos et provincialia concilia, prout per nos alias exstitit ordinatum, nolumus derogari.
Nulli ergo… Si quis… 39

Datum Viennae, XI calendas aprilis, pontificatus nostri anno septimo. 40

[1, 1b] Na tak straszliwe wieści i wielkie przerażenie z powodu rozpowszechnionej hańby – czy ktoś słyszał kiedyś takie słowa? czy widział coś podobnego? – „runąłem, słuchając; zasmuciłem się, patrząc; moje serce napełniła gorycz i ogarnęły mnie ciemności”^[5]. „Głos ludu z miasta, głos ze świątyni, głos Pana odpłacającego swoim wrogom”^[6]. Prorok zmuszony jest wołać: „Daj im, o Panie…, daj im bezpłodne łono oraz wyschnięte piersi”^[7]. Odsłonięta została ich nikczemność z powodu ich nieprawości. Wypędź ich z Twego domu i niech wyschną ich korzenie^[8] ; niech więcej nie wydają owocu, niech ten dom nie będzie więcej „miejscem goryczy i cierniem sprawiającym ból”^[9]. Nie jest małe wiarołomstwo domu zabijającego na ofiarę własnych synów, oddającego i poświęcającego ich demonom, a nie Bogu, lecz bożkom, których nie znali. Dlatego dom ten będzie na odludziu i w hańbie, w przekleństwie i na pustkowiu, nazbyt skłócony i zrównany z ziemią, a w końcu zostanie opuszczony, nienawiedzany i uschły z powodu gniewu Pana, którym wzgardził. Niech nie będzie zamieszkany, ale niech się zmieni w odludzie, a każdy „niech zatrzyma się nad nim i wygwiżdże wszystkie jego niedole”^[10].

[1, 1c] Bóg bowiem nie wybrał ludu dla miejsca, lecz miejsce dla ludu. Dlatego miejsce świątyni podzieliło nieszczęścia ludu. Pan wyraźnie powiedział do Salomona budującego Mu świątynię, napełnionego mądrością niczym przez rzekę: „Jeżeli odwrócicie się wy i wasi synowie, nie idąc za Mną i nie oddając Mi czci, ale będziecie ubiegać się i czcić obcych bogów, oddając im pokłon, to odtrącę ich sprzed Mego oblicza i wypędzę z ziemi, którą im dałem, a świątynię, którą poświęciłem memu Imieniu, odtrącę od Mego oblicza, i stanie się przysłowiem i pośmiewiskiem oraz przestrogą dla narodów. Każdy przechodzący obok niej zatrzyma się z przerażenia, zagwiżdże szyderczo i zapyta: «Dlaczego Pan tak uczynił tej świątyni i temu domowi?». Odpowiedzą: «Dlatego, że opuścili Pana, Boga swego, który nabył ich i odkupił, a podążali za Baalem oraz innymi bogami, oddawali im pokłon i służyli. Dlatego Pan sprowadził na nich to wielkie nieszczęście”^[11].

[1, 2a]^[12] Niedawno, po wyniesieniu nas do najwyższej godności papieskiej, zanim jeszcze udaliśmy się do Lyonu, gdzie w czasie koronacji otrzymaliśmy insygnia naszego urzędu^[13], a także później, zarówno tam, jak i gdzie indziej, dochodziły nas tajne doniesienia przeciwko mistrzowi, preceptorom^[14], innym braciom Zakonu Rycerskiego Świątyni Jerozolimskiej oraz przeciwko całemu zakonowi. Postawiono ich w zamorskich krainach w celu obrony dziedzictwa naszego Pana Jezusa Chrystusa jako nadzwyczajnych bojowników za wiarę katolicką i szczególnych obrońców Ziemi Świętej. Wydawało się, że głównym przedmiotem ich troski jest działanie na rzecz Ziemi Świętej. Dlatego przenajświętszy Kościół rzymski, traktując ten zakon oraz jego braci ze szczególnie wielką łaskawością: uzbroił ich przeciwko nieprzyjaciołom Chrystusa znakiem krzyża; wyróżnił licznymi zaszczytami; zabezpieczył różnymi uprawnieniami i przywilejami; ponadto z tego samego powodu wielokrotnie i w rozmaity sposób^[15] otrzymywali oni pomoc zarówno z jego ręki, jak i wszystkich wierzących w Chrystusa wraz z niezliczonymi darowiznami. Tymczasem oni popełnili zbrodnię haniebnej apostazji przeciwko Jezusowi Chrystusowi Panu, popadli w obrzydliwe przestępstwo bałwochwalstwa, przeklęty występek Sodomitów oraz w rozliczne herezje.

[1, 2b] A przecież wydawało się nieprawdopodobne, wprost nie do uwierzenia, ażeby mężowie tak oddani religii – którzy często przelewali swoją krew dla imienia Chrystusa i wielokrotnie wystawiali samych siebie na niebezpieczeństwo śmierci, którzy jeszcze częściej dawali wielkie świadectwa swej pobożności, zarówno w świętych obrzędach Bożych i w postach, jak i w innych praktykach religijnych – tak bardzo zapomnieli o własnym zbawieniu, że dopuścili się tak wielkich występków, zwłaszcza że ich zakon miał dobry i święty początek, otrzymał zatwierdzenie Stolicy Apostolskiej oraz zasłużył sobie, by jego szczególnie święta reguła uznana została przez nią za słuszną i sprawiedliwą. Dlatego pouczeni przykładami naszego Pana i pismami kanonicznymi, nie chcieliśmy nakłaniać ucha ku tego typu insynuacjom i oskarżeniom^[16].

[1, 3] Następnie Filip, nasz najdroższy syn w Chrystusie i dostojny król Francuzów^[17], powiadomiony o tych przestępstwach, nie z gorączki chciwości – gdyż nie zamierzał rościć sobie praw do żadnego z dóbr templariuszy ani ich sobie przywłaszczać, w każdym razie w swoim królestwie oddał je im całkowicie wolne od jego władzy^[18] – ale z żaru prawdziwej wiary, krocząc świetlanymi śladami swych przodków, wywiedziawszy się o braciach tego zakonu, na ile tylko mógł i dozwalało prawo, celem wyposażenia nas w należytą wiedzę w tej sprawie, przekazał nam przez swych posłów oraz w listach wiele ważnych informacji.

[1, 4a] Hańba templariuszy i ich zakonu, ze względu na wspomniane przestępstwa, wciąż wzrastała. Pewien ich rycerz^[19], pochodzący z wielkiego i szlachetnego rodu, cieszący się w zakonie niemałym szacunkiem, zeznał przed nami w tajemnicy i pod przysięgą, że w chwili, w której był przyjmowany do zakonu, na prośbę przyjmującego, w obecności innych templariuszy, wyrzekł się Chrystusa i napluł na podany mu przez niego krzyż.

[1, 4b] Powiedział także, że widział w zamorskim klasztorze, jak żyjący jeszcze mistrz templariuszy^[20] przyjął do zakonu, w obecności przynajmniej dwustu braci, pewnego rycerza w ten sam sposób, to znaczy z zaparciem się Chrystusa i opluwaniem krzyża. Słyszał też, że taki był zwyczajny sposób przyjmowania braci do zakonu: na wezwanie osoby przyjmującej albo jej delegata przyjmowany wyrzekał się Jezusa Chrystusa i pluł na okazany sobie krzyż w pogardzie dla Chrystusa ukrzyżowanego; ponadto, według wyznania, jakie wówczas złożył przed nami, przyjmujący i przyjmowany wykonywali jeszcze inne czynności niedozwolone i uwłaczające chrześcijańskiej przyzwoitości.

[1, 5] Przynagleni powinnością naszego urzędu, nie mogliśmy nie słyszeć tak wielu i tak głośnych nawoływań. Rozchodząca się opinia publiczna, ogłoszone oświadczenie^[21] wspomnianego króla, jak również książąt, hrabiów, baronów i innych dostojników, osób duchownych, a także ludu Francji, dotyczące omawianej sprawy, w końcu dotarły do naszych uszu bezpośrednio oraz przez oskarżycieli i obrońców. Z bólem stwierdzamy, że mistrz, preceptorzy, inni bracia zakonu oraz sam zakon zamieszani są w te oraz w liczne inne przestępstwa. Uchodziły one za potwierdzone wieloma zeznaniami, oświadczeniami i wyjaśnieniami, złożonymi wobec licznych przełożonych oraz inkwizytora badającego herezje przez wspomnianego mistrza, przez wizytatora Francji oraz wielu preceptorów i braci zakonu. Złożono je za zezwoleniem władzy apostolskiej w królestwie Francji, zredagowano w formie oficjalnych dokumentów i przedstawiono nam oraz naszym braciom. Tymczasem wspomniana opinia (publiczna) i rozgłos tak nabrały na sile i tak zaczęły świadczyć przeciwko zakonowi i poszczególnym jego członkom, że bez wielkiego skandalu nie można było dłużej ich nie uwzględniać, ani pomijać milczeniem bez poważnego zagrożenia wiary.

[1, 6] Przeto my, choć niegodni, podążając śladami Tego, którego zastępstwo pełnimy na ziemi, ażeby ze względu na powyższą rację zbadać sprawę, nakazaliśmy stawić się przed nami wielu spośród preceptorów, prezbiterów, rycerzy oraz innych braci tego zakonu cieszących się dobrą reputacją. Po złożeniu przez nich przysięgi, z niemałym przejęciem błagaliśmy ich – ze względu na Ojca i Syna i Ducha Świętego, przypominając o sądzie Bożym i groźbie wiecznego potępienia, zaprzysiężając ich na mocy świętego posłuszeństwa i zapewniając, że znajdują się w miejscu bezpiecznym i odpowiednim, gdzie nie powinni się niczego obawiać z powodu zeznań złożonych wobec innych [ludzi], które, jak zdecydowaliśmy, nie mogły z góry niczego przesądzać – ażeby w badanych sprawach powiedzieli nam szczerą i pełną prawdę. Pytając o nie, przesłuchaliśmy siedemdziesiąt dwie osoby. Asystowało nam przy tym uważnie wielu naszych braci. Wydaliśmy polecenie, aby zeznania w formie autentycznych dokumentów spisywał notariusz w naszej obecności oraz wspomnianych naszych braci. Następnie, po kilku dniach, kazaliśmy je odczytać głośno na konsystorzu w obecności zeznających oraz przedstawić je każdemu z nich w jego własnym języku. Podtrzymali oni swe zeznania tak, jak zostały one odczytane oraz wyraźnie i dobrowolnie je potwierdzili.^[22]

[1, 7] Później, chcąc osobiście przeprowadzić w tej sprawie badanie wraz z wielkim mistrzem, wizytatorem Francji oraz głównymi preceptorami zakonu, przebywając w Poitiers zarządziliśmy, ażeby wielki mistrz, wizytator Francji, jak również ważniejsi preceptorzy zza morza, z Normandii, Akwitanii oraz prowincji Poitiers stawili się przed nami. Niektórzy z nich byli wówczas chorzy i nie mogli podróżować konno ani bez uciążliwości stanąć przed nami. Chcieliśmy poznać prawdę o całej sprawie i dowiedzieć się, czy prawdziwa była treść zeznań i wyjaśnień złożonych wobec wspomnianego inkwizytora herezji w królestwie Francji, w obecności kilku notariuszy publicznych oraz wielu innych dobrych mężów, które zostały publicznie przedstawione, a nam i naszym braciom [kardynałom] udostępnione przez tegoż inkwizytora. Dlatego nakazaliśmy i poleciliśmy naszym umiłowanym synom – Berengariuszowi 23, kardynałowi tytularnemu [kościoła] świętych Nereusza i Achillesa, obecnemu biskupowi Frascati; Stefanowi 24, kardynałowi-prezbiterowi tytularnemu (kościoła) św. Cyriaka w Termach oraz Landulfowi 25, kardynałowi-diakonowi tytularnemu (kościoła) św. Anioła, w których roztropność, doświadczenie i wierność niezachwianie ufamy – aby wraz ze wspomnianym wielkim mistrzem, wizytatorem oraz preceptorami przeprowadzili śledztwo w sprawie powyższych zarzutów zarówno przeciwko nim i poszczególnym członkom zakonu, jak również przeciwko całemu zakonowi w ogóle. Mieli oni skrupulatnie zbadać prawdę i cokolwiek znaleźliby na temat wymienionych osób nam przekazać, dbając o pisemne zredagowanie przez państwowego notariusza złożonych przez nich zeznań i wyjaśnień oraz dostarczyć i przedstawić je naszej apostolskiej powadze, a wielkiemu mistrzowi, wizytatorowi oraz preceptorom udzielić zgodnie z obowiązującą normą kościelną łaski uwolnienia od wyroku ekskomuniki – w który popadliby, gdyby zarzuty okazały się prawdziwe – o ile pokornie i z uniżeniem prosiliby o to, jak powinni.

[1, 8a] Kardynałowie ci udali się osobiście do wielkiego mistrza, wizytatora i preceptorów zakonu oraz przedstawili im powód swego przybycia.
Skoro oni oraz inni templariusze przebywający w Królestwie Francji zostali nam przekazani, mocą [naszej] władzy apostolskiej nakazali im dobrowolnie i bez obawy wyznać sobie pełną i czystą prawdę na temat wszystkich wspomnianych spraw.

[1, 8b] Mistrz, wizytator i preceptorzy Normandii, regionów zamorskich, Akwitanii oraz Poitiers, w obecności tychże trzech kardynałów, czterech państwowych notariuszy oraz wielu innych zacnych osób, dotykając świętej Bożej Ewangelii złożyli przysięgę, że we wszystkich sprawach powiedzą czystą i pełną prawdę. Następnie, każdy z osobna, swobodnie i z własnej woli, bez żadnego przymusu i obawy, złożyli przed nimi swe zeznania. Wyznali między innymi, że wyrzekli się Chrystusa i pluli na krzyż, gdy byli przyjmowani do Zakonu Templariuszy. Niektórzy z nich wyznali, że sami przyjęli do zakonu wielu braci w ten sposób, to znaczy: z zaparciem się Chrystusa i pluciem na krzyż. Niektórzy wyznali odrażające i nieprzyzwoite rzeczy, które teraz przemilczmy. Powiedzieli także i wyznali, że treść zeznań i wyjaśnień złożonych przez nich niedawno przed inkwizytorem jest zgodna z prawdą. 26

[1, 8c] Zeznania i wyjaśnienia wielkiego mistrza, wizytatora i preceptorów zredagowane jako państwowy dokument przez czterech państwowych notariuszy w obecności tegoż mistrza, wizytatora, preceptorów oraz innych jeszcze zacnych mężów, po upływie kilku dni zostały odczytane wobec tychże osób na polecenie i w obecności wspomnianych kardynałów oraz przedłożone każdemu z nich w jego własnym języku. Oni zaś wyraźnie i dobrowolnie podtrzymali je i potwierdzili tak, jak zostały odczytane.

[1, 8d] Po zeznaniach i wyjaśnieniach, na kolanach i ze złożonymi rękami, pokornie i uniżenie, wylewając obficie łzy, prosili oni tychże kardynałów o uwolnienie od ekskomuniki, w którą popadli za powyższe grzechy.
Kardynałowie zaś, jako że Kościół nigdy nie zamyka swego łona dla powracającego, skoro tylko mistrz, wizytator i preceptorzy wyrzekli się herezji, udzielili im mocą naszego autorytetu, zgodnie z przyjętą przez Kościół formą, dobrodziejstwa uwolnienia;

[1, 8e] następnie wrócili do nas, przedstawili nam zeznania i wyjaśnienia mistrza, wizytatora oraz preceptorów, zredagowane jako państwowy dokument przez państwowego [notariusza], jak zostało powiedziane 27. Zdali nam też relację z rzeczy, jakie podjęli ze wspomnianym mistrzem, wizytatorem i preceptorami 28.

[1, 9] Zeznania te, wyjaśnienia i relacja przekonały nas, że często tenże mistrz, wizytator i preceptorzy zza morza, z Normandii, Akwitanii oraz Poitiers – jakkolwiek niektórzy w większym, a inni w mniejszym stopniu – dopuszczali się ciężkich przewinień w powyższych i w podobnych sprawach.
Uważając, że tak straszne zbrodnie nie mogą ani nie powinny pozostać nieukarane bez obrazy wszechmogącego Boga i wszystkich katolików, za radą naszych braci zarządziliśmy, że przeciwko poszczególnym osobom tego zakonu należy przeprowadzić dochodzenie w sprawie powyższych przestępstw i nadużyć za pośrednictwem ordynariuszy miejsc oraz innych wyznaczonych do tego przez nas wiernych i mądrych mężów, natomiast przeciwko zakonowi – za pośrednictwem pewnych dyskretnych osób, które nakazaliśmy mianować. 29

[1, 10] Następnie ordynariusze oraz osoby przez nas wyznaczone przeprowadzili dochodzenia we wszystkich częściach świata, w których bracia tego zakonu zwykli przebywać, przeciwko poszczególnym osobom tego zakonu; inkwizytorzy zaś, których nakazaliśmy mianować, przeciwko zakonowi. Wyniki dochodzeń przeciw zakonowi przesłane nam do zbadania zostały bardzo skrupulatnie przeczytane i biegle przebadane – niektóre przez nas oraz naszych braci kardynałów świętego Kościoła rzymskiego; inne przez wielu bardzo wykształconych, roztropnych, godnych zaufania, bojących się Boga, gorliwych i kompetentnych w wierze katolickiej mężów, przełożonych (Kościoła), jak i innych – w Malaucène na terenie diecezji Vaison 30.

[1, 11a] Następnie przybyliśmy do Vienne, a byli tam już bardzo liczni patriarchowie, arcybiskupi, wybrani biskupi, opaci objęci i nie objęci egzempcją 31, liczni przełożeni kościołów a także pełnomocnicy reprezentujący nieobecnych przełożonych i kapituły, zebrani w celu odbycia zwołanego przez nas soboru 32. Przeprowadziliśmy pierwszą sesję ze wspomnianymi kardynałami, przełożonymi i pełnomocnikami zastępującymi nieobecnych, na której uznaliśmy za słuszne przedstawić przyczyny zwołania soboru. Trudne było, a nawet niemożliwe, by kardynałowie, wszyscy przełożeni i pełnomocnicy, zgromadzeni na obecnym soborze, mogli zebrać się w naszej obecności w celu omawiania sposobu postępowania w sprawie braci wspomnianego zakonu. Dlatego na nasze polecenie, spośród wszystkich przełożonych i pełnomocników tam obecnych, zostali zgodnie wybrani i wyznaczeni pewni patriarchowie, arcybiskupi, biskupi, opaci objęci egzempcją i nieobjęci, inni przełożeni kościołów oraz pełnomocnicy ze wszystkich zakątków chrześcijaństwa, z każdego języka, narodu i regionu, których uważano za bardziej doświadczonych, dyskretnych i odpowiednich do udzielenia rady w tej tak ważnej kwestii oraz przedyskutowania z nami i wspomnianymi wcześniej kardynałami tak poważnej rzeczy lub sprawy.

[1, 11b] Potem nakazaliśmy, aby wspomniane świadectwa 33 uzyskane w czasie dochodzenia w sprawie tegoż zakonu publicznie odczytywano w wyznaczonym na odbycie soboru miejscu, czyli w kościele katedralnym, w obecności tychże przełożonych i pełnomocników, przez wiele dni, ile tylko chcieli słuchać. Następnie świadectwa te oraz uczynione z nich streszczenia zostały przejrzane, przeczytane i przebadane – nie powierzchownie, ale dogłębnie – przez wielu czcigodnych naszych braci [kardynałów], patriarchę Akwilei 34, arcybiskupów i biskupów obecnych na świętym soborze, wybranych i wyznaczonych do tego, oraz przez osoby, które z wielką rozwagą i troską wybrał cały sobór.

[1, 11c] Wezwawszy wspomnianych kardynałów, patriarchów, arcybiskupów i biskupów, opatów objętych egzempcją i nieobjętych, innych przełożonych i pełnomocników, wybranych przez innych, jak wspomniano 35, do rozważenia tej sprawy, zapytaliśmy ich w czasie tajnej narady o sposób dalszego jej prowadzenia, zwłaszcza że niektórzy templariusze byli gotowi bronić swego zakonu. Większa część kardynałów i prawie cały sobór – to znaczy ci, którzy zostali wybrani, jak wspomniano, przez cały sobór i występowali jako jego reprezentanci, a przynajmniej ogromna jego większość, zapewne cztery piąte wszystkich obecnych z każdej narodowości – uznała, iż nie ulega wątpliwości, a to samo radzili również przełożeni i pełnomocnicy, że należałoby udzielić zakonowi prawa obrony i że bez obrazy Boga oraz zniewagi prawa nie można go potępić na podstawie zebranych dotąd dowodów w sprawie o herezje, o które przeprowadzono dochodzenie przeciwko zakonowi. Niektórzy byli przeciwnego zdania i mówili, że wspomnianym braciom nie można pozwolić na obronę zakonu, i że nie powinniśmy udzielić zakonowi żadnej obrony. Jeżeli bowiem – jak mówili, podając wiele różnych racji – pozwoli mu się na obronę lub jej udzieli, to wyniknie z tego niebezpieczeństwo dla samej sprawy, niemały uszczerbek w pomocy dla Ziemi Świętej, spór, opóźnianie i odkładanie podjęcia w niej decyzji.

[1, 11d] Chociaż rzeczywiście na podstawie procesów przeciwko zakonowi nie może on być potępiony kanonicznie wyrokiem ostatecznym jako heretycki, to jednak z powodu zarzucanych mu herezji jest bardzo zniesławiony.
Niezliczeni jego członkowie, wśród których są wielki mistrz, wizytator Francji oraz ważniejsi jego preceptorzy, na podstawie ich dobrowolnych zeznań, uznani zostali za winnych wspomnianych herezji, błędów i przestępstw. Ich zeznania czynią ten zakon wielce podejrzanym, a hańba i podejrzenie sprawiają, że stał się on zbyt wstrętny i ohydny dla świętego Kościoła Bożego, jego zwierzchników, dla królów i innych władców oraz dla pozostałych katolików. Uważa się też, że prawdopodobnie nie znajdzie się odtąd żaden uczciwy człowiek skłonny wstąpić do niego. Dlatego stanie się on bezużyteczny dla Kościoła Bożego i dla sprawy Ziemi Świętej, do służenia której zostali przeznaczeni. Dalej, odkładanie decyzji czy rozstrzygnięcia omawianej sprawy – na podjęcie której i ogłoszenie wyroku zakonowi i braciom wyznaczyliśmy ostateczny termin obecnego soboru – spowodowałoby prawdopodobnie, jak się uważa, całkowitą utratę, zniszczenie oraz roztrwonienie dóbr templariuszy, które do tego czasu zostały ofiarowane, zapisane i przyznane przez wierzących w Chrystusa na pomoc dla Ziemi Świętej i walkę z nieprzyjaciółmi chrześcijańskiej wiary.

[1, 11e] (W zasadzie były dwie opinie). Niektórzy utrzymywali, że za wspomniane przestępstwa powinno się od razu ogłosić przeciwko zakonowi wyrok potępienia. Inni znowu twierdzili, że na podstawie przeprowadzonych procesów nie można wydać zgodnego z prawem wyroku potępienia przeciwko niemu. [My zaś], po długim i rozważnym namyśle, mając przed oczyma tylko Boga oraz wzgląd na pożytek Ziemi Świętej, nie zbaczając na prawo ani na lewo, uznaliśmy, że należy wybrać drogę zapobiegliwości i zarządzenia, która doprowadzi do usunięcia zgorszenia, uniknięcia niebezpieczeństw oraz zachowania dóbr stanowiących pomoc dla Ziemi Świętej.

[1, 12a] Wzięliśmy pod uwagę hańbę, podejrzenie, ogłoszone oświadczenie 36 oraz inne wspomniane wyżej rzeczy przeciw zakonowi, a także ukrywany i potajemny sposób przyjmowania do niego braci, widoczną u wielu z nich różnicę we wspólnym postępowaniu, sposobie życia i obyczajach w porównaniu z innymi chrześcijanami, szczególnie to, że przyjmujący na braci do swego zakonu wymagali od nich w chwili przyjmowania złożenia oświadczenia i przysięgi, że nie ujawnią nikomu sposobu przyjęcia ani nie opuszczą zakonu. Pozwala to oczywiście na sprzeciw wobec nich. Zwróciliśmy też uwagę: na wielki skandal powstały z wymienionych powodów wokół zakonu, którego nie można – jak się wydaje – usunąć tak długo, dopóki zakon istnieje; na zagrożenia dla wiary i dusz, na liczne straszne rzeczy popełnione przez większość jego braci oraz na wiele innych słusznych racji i przyczyn, które zdołały rozsądnie i należycie poruszyć nas do wydania poniższej [decyzji].

[1, 12b] Większość kardynałów oraz wspomnianych osób wybranych przez cały sobór, więcej niż cztery piąte, uznała, że stosowniej, korzystniej oraz pożyteczniej – dla czci Bożej, zachowania chrześcijańskiej wiary, pomocy dla Ziemi Świętej i wielu innych ważnych racji – będzie raczej pójść drogą zapobiegliwości i zarządzenia Stolicy Apostolskiej poprzez zniesienie zakonu i przekazanie jego dóbr na użytek, na który były przeznaczone, oraz wyrażenie zbawiennej troski o żyjących członków tegoż zakonu, aniżeli przestrzegać prawa do obrony i przedłużać sprawę. Zauważono także, że przy innych okazjach, bez winy braci, Kościół rzymski dokonał czasami kasaty innych ważnych zakonów 37 z powodów nieporównywalnie mniejszych niż wspomniane wyżej. Dlatego nie bez goryczy i bólu w sercu, nie na drodze wyroku ostatecznego 38, ale zapobiegliwości i zarządzenia apostolskiego, za zgodą świętego soboru, nieodwołalnie i wieczyście znosimy Zakon Templariuszy, jego status, habit oraz imię, dołączając wieczysty zakaz bezwzględnie zabraniający, by ktokolwiek w przyszłości ośmielił się wstąpić do tego zakonu, przyjąć i nosić jego habit albo podawać się za templariusza. Jeżeli ktokolwiek uczyniłby coś przeciwnego, podlega ekskomunice na mocy samego faktu.

[1, 12c] Dalej, zastrzegamy osoby i ich dobra zarządzeniu i postanowieniu naszemu i Stolicy Apostolskiej, które z pomocą łaski Bożej zamierzamy wydać jeszcze przed końcem obecnego soboru ku czci Bożej, chwale chrześcijańskiej wiary oraz pomyślności Ziemi Świętej. Surowo zabraniamy, by ktokolwiek, niezależnie od swego położenia czy stanu, w jakikolwiek sposób mieszał się w sprawę osób lub dóbr [templariuszy], czynił, wznawiał lub usiłował czynić coś, co uprzedzałoby nasze zarządzenie lub dyspozycję, które – jak wspomniano – powinniśmy wydać. Postanawiamy, że od tej chwili podobne działania, podejmowane przez kogokolwiek świadomie lub nieświadomie, są nieważne.

[1, 12d] Nie chcemy jednak przez to unieważniać procesów już przeprowadzonych ani tych, które dopiero mają przeprowadzić w sprawie pojedynczych templariuszy biskupi diecezjalni oraz synody prowincjalne, jak zarządziliśmy przy innej okazji.

Dane w Vienne, 22 marca (1312 roku), w siódmym roku naszego pontyfikatu. 40