WPROWADZENIE
Sobór zwołał papież Grzegorz X (1271-1276) celem podjęcia trzech istotnych dla ówczesnego Kościoła spraw: jedności z Kościołem Greckim, wy-prawy krzyżowej oraz reformy Kościoła [Zob. poniżej konst. I/1a, 4]. W dniu 7 maja 1274 roku zebrało się około 250-300 biskupów, 60 opatów oraz wielu innych duchownych i delegatów europejskich władców. Z opóźnieniem spowodowanym zatonięciem statku przybyli Tatarzy i Grecy, którzy wypadek przeżyli. Odbyło się sześć sesji plenarnych [Por. Brevis nota, Mansi 24, 61-68]. Podpisano unię z Grekami, jednakże było to bardziej rezultatem politycznej woli cesarza Michała VIII, który chciał zjednać sobie papieża przeciwko Karolowi Andegaweńskiemu, zagrażającemu Wschodowi od strony południowej Italii, aniżeli przekonania Greków o potrzebie jedności z Rzymem [O próbach unii z Grekami – zob. Sobór Laterański IV, konst. 4 – 5; Sobór Lyoński I, konst. II/2]. Zdecydowano także o zwołaniu krucjaty i obłożeniu wszystkich kościołów dziesięciną mającą na celu jej wspieranie [Por. Konst., I/1b, 1]. Ani unia, ani krucjata nie doczekała się wprowadzenia w życie.
Ponadto, Grzegorz X, wybrany na tron biskupa Rzymu po trzech latach wakatu, dążył do wprowadzenia przepisów dotyczących konklawe. Rezultatem tego dążenia jest konstytucja II/2, która stanowczo podtrzymuje zasady zaproponowane przez Aleksandra III na Soborze Laterańskim III [Zob. powyżej Sobór Laterański III, kan. 1], które – jakby z tego wynikało – musiały wchodzić w życie z oporami. Wszystkie ustalone konstytucje części drugiej, Grzegorz X uporządkował nie biorąc pod uwagę kolejności ich ustalania, ale – jak się wydaje – ważność religijno-prawną, i opublikował 1 listopada 1274 roku. Weszły one w skład Liber Sextus Bonifacego VIII [Decretalium 937nn]. W obecnym wydaniu podajemy pierwszą część, którą stanowi konstytucja Zelus fidei o krucjacie za wydaniem G. Alberigo, który oparł się na wydaniu H. Finke’go. Konstytucje części II podajemy za oficjalnym tekstem w wersji opublikowanej przez Mansiego, z uwzględnieniem Liber Sextus oraz wydania Alberigo.
Część I/1c pierwszej konstytucji, będącą przytoczeniem fragmentu opublikowanego już wcześniej przez Sobór Laterański IV (konst. 71, 17-27) oraz Lyoński I (konst. II/5, 6. 8), kolacjonujemy z wydaniami tekstów wspomnianych soborów, aby uwypuklić wprowadzone zmiany. Dla zapoznania się z wersjami poszczególnych manuskryptów odsyłamy do wydania Alberigo.
BIBLIOGRAFIA:
MANSI 24, 81-102.
ALBERIGO 303-331.
H-L VI/1 181-209
H.DYL, 57-66.
FINKE, Konzilienstudien zur Geschichte des 13. Jh. Ergänzungen u. Berichtungen zur Hefele-Knöpfler «Conciliengechichte» V-VI, Münster1891, 1-18; 113-117.
HALINA EVERT-KAPPESOWA, La société bizantine et l’union de Lyon, Byzantinoslavica 10 (1949) 28-41.
HALINA EVERT-KAPPESOWA, Byzance et le St-Siège à l’époque de l’unionde Lyon, Byzantinoslavica, 16 (1955) 297-317.SCHATZ, 111-114.
FRANCHI (wyd.), Il Concilio di Lione (1274) secondo la «Ordinatio Concilii Generalis Lugdunensis», Roma 1965.
M. MOLLAT – P. TOMBEUR, Les conciles Lyon I et Lyon II. Concordance, Index, Listes de fréquence, Tables comparatives, Université Catholique de Louvain 1974.
J. KŁOCZOWSKI, L’Europe Centrale et Orientale à l´époque de Lyon II, w:1274 l’année charnière: mutations et continuité, Lyon – Paris, 30septembre –5 octobre, 1974 (Paris 1977), 503 – 515.
B. ROBERG, Einige quellenstücke zur Geschichte des II. Konzil von Lyon, Annuarium Historiae Conciliorum 21 (1989) 103-146.
B. ROBERG, Das Zweite Konzil von Lyon(1274), Schöningh Padeborg 1990.
B. HUCULAK, De Graeco perito dialogi catholico-orthodoxi, Constantino Meliteniota, Antonianum 75 (2000) 235-275.